نگاهي به زندگي و آثار هايدگر
يعقوب نعمتي وروجني
مارتين هايدگر، فيلسوف شهير آلماني در روز 26 سپتامبر سال 1889 ميلادي در جنوب غربي آلمان و در يك خانواده كاتوليك به دنيا آمد. پدر وي خادم كليساي روستا بود و مارتين را براي تحصيل به مدرسه علوم ديني فرستاد. هايدگر پس از آموختن الهيات در دانشگاه فرايبورگ مابين سالهاي 1909 تا 1911، به فلسفه روي آورد و درباب رياضيات و علوم طبيعي نيز مطالعاتي به عمل آورد.
هايدگر در آخرين سال جنگ جهاني اول در ارتش آلمان و در جبهه هاي غربي 3 ماه به عنوان هواشناس خدمت كرد. پس از پايان جنگ به فرايبورگ رفت و از ژانويه 1919 به عنوان دستيار ادموند هوسرل شروع به فعاليت نمود. وي از سال 1923 تا 1928 در دانشگاه ماربورگ به تدريس تاريخ فلسفه، زمان، منطق، پديدارشناسي، افلاطون، ارسطو، آكويناس، كانت و لايب نيتز پرداخت. هايدگر در سال 1927، كتاب پرآوازه “وجود و زمان” را منتشر ساخته و آن را تقديم استاد خود ، هوسرل نمود. اين كتاب به عنوان يكي ار كتابهاي فلسفي تاريخ ساز قر ن بيستم محسوب مي گردد. در پاييز همان سال، هايدگر منصب استاد تمام فلسفه در دانشگاه ماربورگ را به دست آورد و سال بعد، پس از بازنشسته شدن هوسرل، صاحب كرسي فلسفه دانشگاه فرايبورگ شد.
با به قدرت رسيدن هيتلر در آلمان، زندگي هايدگر وارد مرحله جديدي شد. در ماه آوريل 1933 هايدگر مقام رياست دانشگاه فرايبورگ را پذيرفت و البته بعدها ادعا نمود كه براي مقاومت دربرابر سلطه سياسي بر دانشگاه، به اين كار مبادرت ورزيد. وي در ماه مي 1933 رسما به حزب نازي آلمان پيوست. شماري از منتقدان هايدگر سخنراني معارفه وي به عنوان رئيس دانشگاه فرايبورگ رابه عنوان سند حمايت وي از دولت هيتلر، تلقي مي كنند. با اين حال هايدگر در ماه آوريل 1934 از رياست دانشگاه فرايبورگ، كناره گيري كرد و پس ازآن هيچ گاه در فعاليت هاي حزب نازي، شركت ننمود واز اين رو فعاليت هاي علمي، كنفرانس ها و انتشار كتابهايش نيز با محدوديت هاي متعددي مواجه شد. وي حتي در اواخر دهه 1930 و اوايل دهه 1940، به طور تلويحي از ايدئولوژي نازيسم انتقاد نموده و تحت مراقبت سازمان پليس مخفي نازي (گشتاپو) قرار گرفت. با اين وجود به دليل ابهاماتي در نگرش هايدگر نسبت به نازيسم، دوره زندگي وي در زمان حكومت نازي و ارتباط فلسفه وي و اقدامات سياسي اش، هنوز هم مورد مناقشه مي باشد.
متعاقب شكست آلمان در جنگ جهاني دوم، هايدگر در سال 1945 ممنوع التدريس شد و در سال 1946 كرسي فلسفه خود را رها نمود. ممنوعيت مذكور در سال 1949 لغو گرديد. هايدگر در سال 1951 با تمام مزايا بازنششسته شد ولي تا سال 1958بطور مرتب به تدريس خود ادامه داد و پس از 1958 تا سال 1967 در صورت دعوت از وي، به تدريس مي پرداخت.
هايدگر با آنكه در سه دهه آخر عمرش يعني بين سالهاي 1940 تا 1970 آثار زيادي را تاليف نمود ولي در مقايسه با دهه هاي اوليه فلسفه ورزي اش، تغيير چنداني در فلسفه وي پديد نيامد. وي در سالهاي 1962 تا 1967 دوبا ر از يونان ديدار نمود. هايدگر طي مصاحبه اي با اشپيگل در سال 1966 با عنوان “فقط خدا مي تواند ما را نجات دهد”، تلاش نمود تا فعاليت سياسي اش در دوران حكومت نازي را توجيه نمايد. ولي اين مصاحبه ده سال بعد يعني پس از مرگ وي به چاپ رسيد. هايدگر نهايتا در روز 26 مي 1976، ديده از جهان فرو بست.
هايدگر يكي از تاثيرگذارترين فلاسفه قرن بيستم مي باشد. مشهورترين اثر وي “وجود و زمان” يكي از مهم ترين آثار فلسفي اين قرن محسوب مي شود. هايدگر در حوزه هاي مختلف انديشه اي همانند پديدار شناسي، اگزيستانسياليسم، هرمنوتيك، نظريه سياسي، روانشناسي، الهيات و پست مدرنيسم، بر افرادي همچون مرلوپونتي، ژان پل سارتر، اورتگايي كاست، هانس گئورگ گادامر، پل ريكور، هانا آرنت، هربرت ماركوزه، پل تيليخ، ژاك دريدا و... تاثير گذار بوده است. وي در مهمترين رساله خويش “وجود و زمان”، تلاش نمود تا بوسيله تحليل پديدارشناسانه وجود انساني، به بررسي پديده وجود بپردازد. وي در آثار پاياني خود، بر پوچي جامعه تكنولوژيك مدرن تاكيد ورزيد و تلاش نمود تا سنت فلسفي غرب را به سوي مطالعه مسئله وجود متوجه سازد. وي در اين راستا جايگاه خاصي براي زبان به عنوان وسيله رمزگشايي از مسئله وجود، قائل بود.
عناوين شماري از مهمترين آثار هايدگر عبارتند از:
غ وجود و زمان(1927)
غ مسائل اساسي پديدارشناسي(1927)
غ كانت و مسئله متافيزيك(1929)
غ مفاهيم بنيادين متافيزيك(1929-30)
غ پديدارشناسي روح هگل(1930-31)
غ نيچه:1 اراده قدرت به مثابه هنر(1936-1939)
غ سوالات اساسي فلسفه(1937-38)
غ اراده قدرت به مثابه دانش(1939)
غمفهوم زمان(1942)
غ تفكر چيست(1951-52)
غهويت و تفاوت(1955-57)
غ تاريخ مفهوم زمان(1952)
+ نوشته شده در شنبه 19 اردیبهشت1388ساعت   توسط یعقوب نعمتی وروجنی
|