معجزه دموكراتيك اندونزي
كيشور محبوبانيي*
مترجم: يعقوب نعمتي وروجني
معجزه هاي نويني رخ ميدهند. ده سال پيش، پس ازآنكه بحران مالي آسيا ، اقتصاد اندونزي را درهم ريخت، بسياري از كارشناسان پيشبيني ميكردند اگر اين كشور از هم نپاشد لااقل بيثبات خواهد شد.
درعوض اندونزي، پرجمعيتترين كشور مسلمان جهان به عنوان مشعل هدايت دنياي اسلام به سوي آزادي و دموكراسي ظاهر گشت. چه چيزي اتفاق افتاد و چرا جهانيان به اين مساله توجه نميكنند؟
اين مساله به اندازه خود اندونزي پيچيده است. بنديكت آندرسون، ريشههاي اين موضوع را در فرهنگ جاوهاي اندونزي، بويژه سنت مذهبي وايانگ ميداند. طبق نظر آندرسون برخلاف اديان بزرگ خاور نزديك... مذهب وايانگ، پيامبر، كتاب مقدس، منجي، و... ندارد. تنوع بيپايان و يگانگي وجهه اجتماعي خاص آن نشان ميدهد كه وايانگ تنوع زندگي انسان را از دريچه فرهنگ جاوهاي بازتاب مي دهد.
بطور خلاصه فرهنگ جاوهاي به اندونزي كمك ميكند تا افكار متفاوت را بگونهاي كه براي يك دموكراسي نوپا نياز است، مديريت كند.
از سوي ديگر، بايد سنت ريشهدار اندونزيايي حل اختلافات از طريق مشورت و همرايي را نيز در نظر داشت. البته اين سنت همواره نتوانسته از خشونت بويژه كشتارهاي متعاقب كودتاي سال 1966 عليه سوكارنو جلوگيري كند.
علاوه بر اين 10 سال پيش ودر دوران بحران مالي آسيا، فوران دوباره خشونتهاي ضد چيني باعث شد تا چيني هاي زيادي از اندونزي بگريزند. با اين وجود، هم اكنون بسياري از چينيها به اندونزي بازگشتهاند وبه عنوان پديدهاي فوقالعاده، فرهنگ و زبان چيني كه دههها در اندونزي ممنوع بود، اجازه نشر آزادانه را يافته است.
در مقابل، آزادي فرهنگ و زبان كردي درتركيه يكي ديگر از پيشرفتهترين اعضاي سازمان كنفرانس اسلامي را درنظر بگيريد.
عملكرد اندونزي در مقايسه با ايالاتمتحده، حتي چشمگيرتر نيز به نظر ميآيد. آمريكاييها با اشاره به حملات تروريستي 11 سپتامبر پسرفت دموكراتيك خود را توجيه ميكنند. اندونزي نيز كمتر از يك سال پس از يازده سپتامبر -در 12 اكتبر2002- با بمبگذاري در بالي مورد تهاجم قرار گرفت ولي برخلاف آمريكا دموكراسي خودرا مستحكمتر كرد.
در سال 2005 خانه آزادي اعلام كرد اندونزي از «نسبتا آزاد» به« آزاد» تغيير جايگاه داده است. ساسيلو بمبنگ يادهويونو، رئيسجمهور اندونزي به خاطر اين موفقيت شگرف، شايسته تقدير زيادي است.
در دوران رهبري وي، منازعه طولاني مدت و دردناك آچه بطور صلحآميزي حل شد. بعضيها سونامي سال 2004 كه موجب كشته شدن صدهاهزارنفر از مردم آچه شد را دليل اين موفقيت مي دانند؛ درحاليكه سريلانكا نيز از اين سونامي به شدت آسيب ديد ولي از آن پس درگيري با ببرهاي تاميل شديدتر شد.
گرچه شماري از آمريكاييها موفقيت دموكراسي اندونزي را خواستارند ولي بزرگترين تهديد براي دموكراسي اندونزي ازجانب آمريكا است. مسلمانان اندونزي با دراختيارداشتن فناوريهاي نوين براحتي مي توانند اوضاع مصيبت بار فلسسطينيان در غزه، عواقب فاجعه بار حمله آمريكا به عراق وافغانستان و سكوت آمريكا در قبال مورد تهاجم واقع شدن لبنان در سال 2006 را مشاهده كنند.
بسياري از آمريكاييها از اينكه دولت سكولار تركيه - عضو ديرين ناتو - اجازه استفاده نيروهاي آمريكايي از خاك تركيه به عنوان پايگاهي براي حمله به عراق را صادر نكرد، متحير شدند. پس وقتي كه جامعه نسبتا سكولار تركيه ميتواند در احساسات ضدآمريكايي غوطهور شود جامعه اندونزي نيز ميتواند اينگونه باشد.
در واقع كشمكش اصلي ميان كساني كه ميخواهند اندونزي، جامعهاي بنيادگرا شود با آناني كه در پي حفظ ماهيت بطورسنتي باز و متساهل فرهنگ جاوهاي هستند در جريان است. درحاليكه بسياري از آمريكاييها و اروپائيان خواستار پيروزي افكار مسلمانان ميانه رو در اندونزي (وحنوب آسيا) هستند ولي در اغلب مواقع با سياستهاي ضداسلامي خود ميانهروها را تضعيف ميكنند.
موضع آمريكا درباره كمكهاي نظامي را ميتوان به عنوان نمونه نام برد. شماري از اعضاي سناي ايالاتمتحده با كاستن از كمك نظامي و محدود كردن آموزش نظامي اندونزياييها در آمريكا، خط مشي تنبيهي در قبال اندونزي را ادامه دادهاند.
بايد خاطر نشان ساخت كه سياستهاي تنبيهي خودابطالگرند. ارتش اندونزي در سالهاي اخير الگويي را براي نيروهاي نظامي كشورهاي جهان سوم درباره پذيرش گذار به دموكراسي كامل ارائه داده است. در اين كشور خطر كودتا وجود ندارد و ژنرالهاي ارشد همچون بمبنگ، كه در دانشكدههاي نظامي ايالاتمتحده آموزش ديدهاند به عنوان افرادي دمكرات به اندونزي بازگشتهاند.
تاسفآور است كه ناديده گرفته شدن تغييرات صورت گرفته در اندونزي، توسعه دموكراتيك -ونقش آن به عنوان مشعل هدايت جهان اسلام به سوي آزادي و اميد- را به مخاطره انداخته است. اميد ميرود باراك اوباما ،رئيسجمهور منتخب آمريكا كه در اندونزي بزرگ شده، اندونزي متساهل را به خاطر داشته و متناسب با آن سياستهاي ايالاتمتحده را شكل دهد.
* كيشور محبوباني ، رئيس دانشكده سياستگذاري عمومي در دانشگاه ملي سنگاپور است. آخرين كتاب وي «نيمكره جديد آسيا: جابجايي مقاومتناپذير قدرت جهاني به شرق» نام دارد.
+ نوشته شده در پنجشنبه 30 آبان1387ساعت توسط یعقوب نعمتی وروجنی
|
