اسلام در عصر جهانی شدن

اکبر احمد

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

اکبر احمد، اسلام شناس شهیر پاکستانی الاصل و صاحب کرسی ابن خلدون در دانشگاه واشنگتن دی، سی، در کتاب خود با عنوان "سفری درون اسلام: بحران جهانی شدن" (2007)، به بررسی وضعیت کنونی دنیای اسلام در عصر جهانی شدن پرداخته و ضمن بررسی نگرش ها و رهیافت های مختلف مسلمانان به این پدیده، روابط دنیای اسلام و غرب را نیز مورد امعان نظر قرار داده است.  

نگاهی به مفاهیم ساختار و کارگزار

جان هافمن

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

ساختار، مفهومی است که بر ارتباطاتی دلالت دارد که مستقل از قصد و نیت ما اتفاق می افتند. ساختارها برای مطالعات علمی، حیاتی هستند، چرا که بدون شناخت ساختارها، هیچ گونه تبیینی ممکن نیست.

ماتریالیسم دیالکتیک چیست؟

جان هافمن

مترجم: عارف ایرانی

رویکرد دیالکتیکی، همانند دیالوگ های افلاطون سوالات فزاینده ای برای نشان دادن تناقضات در نگرش های رقیب را در بر می گیرد. در نتیجه این رویکرد، ارائه پاسخ های منسجم و قابل دفاع دشوار گردد.

توماس کوهن و ساختار انقلاب های علمی

فیلیپ استوکز

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

توماس کوهن در دوران فعالیت فلسفی خود، 5 کتاب و مقالات متعددی نگاشت، ولی بیشتر بخاطر کتاب معروف خود با نام "ساختار انقلاب های علمی"، شناخته می شود. وی اثر مذکور را به عنوان دانشجوی تحصیلات تکمیلی فیزیک نظری در دانشگاه هاروارد به رشته تحریر در آورد. کوهن که از روایت ساده انگارانه فلاسفه از تاریخ علم مبتنی بر شاخه ای در حال پیشرفت که همواره به حقیقت نزدیک تر می شود، ناخرسند بود، استدلال می کرد که گسست های رادیکال و قیاس ناپذیری مابین دوره های مختلف کاوش های علمی وجود دارد که ایده پیشرفت مستمر را غیر قابل دفاع می سازد.

رسانه ها و ارتباطات

ترهی رانتانن

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

در حال حاضر حتی در دوردست ترین مناطق جغرافیایی و فرهنگی که شاید هیچ بیگانه ای تا کنون بدان قدم نگذاشته است، رسانه ها می توانند امکان دسترسی به جهان خارج را فراهم سازند. البته همانگونه که شماری از اندیشمندان حوزه رسانه اذعان دارند، برقراری ارتباط از طریق رسانه ها یکسویه بوده و فقط به چشم ها و گوش ها توانایی ارتباط می بخشد ولی امکان پاسخگویی را به زبان نمی دهد.

اجتماع و اجتماع گرایی

جان هافمن

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

در طول سال های اخیر و بویژه در پی ظهور مکتب اجتماع گرایی، اجتماع به یک واژه با اهمیت و رایج در محافل علمی، دانشگاهی و اندیشه ای تبدیل شده است. از سوی دیگر تاکید بر ویژگیهای  فرد گرایانه لیبرالیسم، راه را برای شناخت اینکه مردم به اجتماعات تعلق دارند هموار ساخته است. با این حال این خطر نیز وجود دارد که یک جامعه بر دیگر اجتماعات، مسلط گردد؛ و همچنین ممکن است که ابراز هویت جمعی به از دست رفتن یا سرکوب حقوق فردی منجر شود.

نگاهی به مفهوم قدرت 

جان هافمن

مترجم: عارف ایرانی

قدرت واژه ای است که در نظریه سیاسی بیشترین بحث و مجادله بر سر آن صورت گرفته است؛ و این مفهوم معمولا از واژه اقتدار تمایز داده می شود، چرا که اقتدار بر متقاعد سازی دیگران مبتنی است، در حالیکه قدرت از طریق فشارهای اجتماعی شدید چه بصورت ماهرانه یا قهری، اعمال می گردد.

کورپوراتیسم چیست؟

جان هافمن

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

واژه کورپوراتیسم (Corporatism) به گروههای نفوذ سازمان یافته ای که بین جامعه و دولت، میانجی گری می کنند اشاره می کند. در نظریه فاشیسم، کورپوراتیسم به مثابه بدیلی برای دموکراسی انگاشته می شود و از این رو گروههای مهم برای اِعمال کنترل بر بخش خود از جمعیت کشور، از دولت اجازه می گیرند.

درآمدی کوتاه بر مفهوم محافظه کاری

جان هافمن

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

اگرچه اصطلاح محافظه کاری (Conservatism) گاهی اوقات برای تعریف یک نوع گرایش یا نگرش نسبت به زندگی اجتماعی بکار گرفته می شود، ولی به عنوان یک ایدئولوژی و یک جنبش سیاسی بهتر می توان به تعریف، بررسی و شناخت آن پرداخت.

جان مینارد کینز و ایده دخالت دولت در اقتصاد

فیلیپ استوکز

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

جان مینارد کینز (1946-1883)، که در ابتدا در رشته ریاضیات تحصیل می کرد، بواسطه مطالعه آثار برتراند راسل و آلفرد نورث وایتهد، کار کردن بر روی نظریه احتمالات را کنار گذاشت تا بتواند ایده های خود در باب اقتصاد را دنبال کند. وی یک مکتب اندیشه ای بنیاد نهاد که اقتصاد کینزی نام گرفت؛ و این تنها مکتب اقتصادی است که عنوان خود را از نام بنیانگذارش اقتباس کرده است.

امپریالیسم چیست؟

جان هافمن

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

واژه امپریالیسم عموما بر استیلای سیاسی و استثمار اقتصادی اطلاق می شود. امپریالیسم به عنوان واژه منحصر به فرد برای مشخص کردن استیلای سیاسی به تاسیس امپراتوری نیز مرتبط دانسته می شود. از این رهگذر، اتحاد جماهیر شورروی سابق را بخاطر سلطه اش بر اروپای شرقی می توان به مثابه یک قدرت امپریالیستی به شمار آورد.

ژان فرانسوا لیوتار،  پست مدرنیسم و فروپاشی گفتمان های مدرن

یان آدامز و آر. دبلیو دیسون

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

اشاره: آر. دبلیو دیسون، استاد علم سیاست و نیز مدیر مرکز تاریخ اندیشه سیاسی در دانشگاه دورهام انگلیس، و یان آدامز نیز عضو افتخاری این مرکز می باشند. نویسندگان در این مقاله که بخشی از یک کتاب جامع با عنوان پنجاه متفکر اصلی اندیشه سیاسی می باشد، به بررسی آراء و افکار ژان فرانسوا لیوتار، فیلسوف معاصر و پست مدرن فرانسوی پرداخته اند. نویسندگان پس از بحث درباره ایده های لیوتار مدعی می شوند که افکار لیوتار نیز در چارچوب همان فراروایت هایی قرار می گیرد که خود وی برای رد کردن آنها تلاش می کند؛ و در واقع طبق استدلال آدامز و دیسون، نسبی گرایی پست مدرن و رد هر گونه ایده فراگیر، منطق اصلی پست مدرنیسم را نیز نسبی و قابل تردید می نماید.

پل فایرابند و ضدیت با روش

فیلیپ استوکز

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

پل فایرابند (1994-1924) یکی از مهم ترین فلاسفه معاصر علم، در دهه های 1960 و 1970بخاطر طرح نظریه آنارشیسم معرفت شناختی، مشهور شد؛ وی در نظریه مذکور این فرضیه رایج که روش شناسی عقلانی زیربنای علم است را مورد حمله قرار داد.

فایرابند که خود زمانی شیفته اثبات گرایی منطقی و ابطال گرایی کارل پوپر بود، هر دو نظریه را رد کرد و با جنبش های بدیلی که هژمونی علم گرایی را رد می کردند، همراه شد. اثر کلاسیک فایرابند در این زمینه، "بر ضد روش" نام دارد.

جان مینارد کینز و ایده دخالت دولت در اقتصاد

فیلیپ استوکز

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

جان مینارد کینز (1946-1883)، که در ابتدا در رشته ریاضیات تحصیل می کرد، بواسطه مطالعه آثار برتراند راسل و آلفرد نورث وایتهد، کار کردن بر روی نظریه احتمالات را کنار گذاشت تا بتواند ایده های خود در باب اقتصاد را دنبال کند. وی یک مکتب اندیشه ای بنیاد نهاد که اقتصاد کینزی نام گرفت؛ و این تنها مکتب اقتصادی است که عنوان خود را از نام بنیانگذارش اقتباس کرده است.

مك اينتاير و ضرورت تجديدنظر در سياست و اقتصاد مدرن 

نويسنده: يعقوب نعمتي وروجني

السداير مك اينتاير همواره نشان داده كه جامعه ايده آل وي از دو بعد اساسي با جوامع مدرن كنوني متفاوت است: سياست و اقتصاد؛ البته وي براي دستيابي به جامعه مذكور، راهكارهايي نيز ارائه مي دهد. در واقع، مك اينتاير بمنظور مقاومت در برابر جهان مدرن، از جمله سياست مدرن قلمفرسايي نموده است.

نگاهي به نقدهاي وارد بر انديشه  ریچارد رورتي

نويسنده: يعقوب نعمتي وروجني

ريچارد رورتي، فيلسوف متاخر آمريكايي يكي از بحث برانگيز ترين فلاسفه سده اخير نيز به شمار مي آيد. انديشمندان زيادي با رويكردهاي گوناگون به بحث و بررسي و نقد انديشه هاي وي پرداخته اند. فيلسوفان بزرگي همچون يورگن هابرماس، جياني واتيمو، ژاك دريدا، شنتال موفه و ... به شيوه هاي مختلف تحت تاثير انديشه هاي رورتي قرار گرفته و افكار وي را مورد بحث و بررسي و نقد قرار داده اند.

درآمدی بر مفهوم جهان وطن گرایی

جیلیان بروک و هری بریج هاوس

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

بنظر می رسد که از دهه 1980 به بعد ملی گرایی رو به رشد بوده است. فروپاشی اتحاد شوروی سابق و برداشته شدن دیوارِ بین اروپای غربی و شرقی به رشد سیاسی ملی گرایی در اروپای شرقی دامن زد و متعاقب آن کشورهای جدیدی با نمایاندن مخالفت خود با نظام های پیشین، سر بر آوردند. در همین اثنا مهاجرت فزاینده از کشورهای کمونیستی سابق و نیز دنیای اسلام، احساسات ملی گرایانه در کشورهای اروپای غربی را تحریک نمود. در بهترین حالت می توان گفت که تحولات اخیر، موجب شده تا حکومت ها و شهروندان کشورهای مذکور، معنای ملی گرایی شامل مفهوم فراگیر و چندفرهنگی "ملت" را مورد توجه قرار دهند. در بدترین حالت، تحولات مذکور عکس العمل بیگانه ستیزی را برانگیخته است.

نسبت علم و فلسفه

الکساندر روزنبرگ

مترجم: یعقوب نعمتی ورورجنی

اشاره: الکساندر روزنبرگ، استاد فلسفه دانشگاه دوک در کارولینای شمالی ایالات متحده می باشد. از وی تاکنون یازده کتاب در باب فلسفه علم به چاپ رسیده است که عنوان شماری از این کتابها عبارتند از: "ساختار علوم زیستی" و " فلسفه علوم اجتماعی". ایشان همچنین در سال 1993 "جایزه فلسفه علم لاکاتوش" را بدست آورد. روزنبرگ در این مقاله نشان می دهد که علوم مدرن بدون بهره گیری از فلسفه نظری قادر به پاسخگویی به سوالات بنیادین علمی نیستند.

هايدگر و ادموند هوسرل


یعقوب نعمتی وروجنی

نگاهي به زندگي و آثار هايدگر

 يعقوب نعمتي وروجني

رسانه های  گروهی و سیاست های توده ای

رویکردهای مارکسیستی، لیبرالیستی، و محافظه کارانه

جیمز پتراس

مترجم: یعقوب نعمتی وروجنی

درآمد

بحث ها و مطالعات مربوط  به رسانه های گروهی، همراه با موضوعات عمده تاثیرگذار بر روابط قدرت، ثروت وامپراتوری بر مسائل دیگری همچون گرایش سیاسی آنها، مالکیت و پیوندهای آن با شرکت های بزرگ، روابط آن با دولت ها، بازبودن نسبی وتنوع آن، تبلیغ جنگها و منافع شرکت ها، تمرکز نموده است. نویسندگان مخالف و پشتیبان نقش رسانه های گروهی، علاقه خاصی به مطالعه تاثیرات این رسانه ها در نفوذگذاری بر نوع نگرش، افکار و عملکرد توده ها دارند. رسالات، تک نگاشت ها و مطالعات تجربی فراوانی به عنوان چارچوب نفوذ رسانه گروهی، محدوده زمانی که رسانه ها کنترل را بدست می آورند، میزان هواداری از افکار ارائه شده تو سط رسانه ها، و جایگاهی که در آن پیامهای  رسانه های گروهی بیشترین تاثیر را در مورد شکل دهی به افکار عمومی در تطابق با منافع طبقه حاکمه دارند، منتشر شده است.

نويسنده: ديويد ري گريفين

ترجمه و تلخیص: یعقوب نعمتی وروجنی

شكي نيست كه نظريه اخلاقي مدرن دچار بحران شده است. شماري از متفكران از رويكردهاي گوناگون استدلال مي كنند كه تنها راه حل بحران مذكور اين است كه جزم گرايي مدرنيته متاخر دراين باره كه اخلاق بايد مستقل از باورهاي ديني بويژه هر نوع خداباوري  باشد را رد نماييم. مي توان استدلال كرد كه خداباوري پست مدرن وايتهد، قادر است تا بر دو ضعف اساسي نظريه اخلاقي مدرنيته متاخر، فائق آيد: يعني عدم توانايي آن براي دفاع از  واقع گرائي اخلاقي و ناتواني آن در ارائه مبنايي براي سائقه هاي اخلاقي. علاوه بر اين لازم است ذكر شود كه انديشه وايتهد بدون بازگشت به انقياد در برابراخلاق سنتي كه نداي بريدن كامل از خداباوري، واكنشي در مقابل آن بود، براين نقاط ضعف،غلبه نموده است.

 برتراند راسل(1872-1970)، يكي از  برجسته ترين فلاسفه و رياضيدانان قرن بيستم محسوب مي شود. كتاب سه جلدي اصول رياضي، درباب منطق رياضي را مهمترين اثر راسل برشمرده اند كه طي سال‌هاي 1913 - 1910  با همكاري وايتهد به نگارش درآورده است. رابطه علمي اين دو دانشمند انگليسي، فراز و نشيب خاصي داشت و بواسطه تاثيرگذاري اين رابطه بر تاريخ علمي قرن بيستم، پرداختن به آن مي تواند جالب باشد.

مختصري درباب زندگي و آثار آلفرد نورث وايتهد

یعقوب نعمتی وروجنی

 آلفرد نورث وايتهد(1861 -1947)، رياضي دان و فيلسوف انگليسي بويژه بخاطر آثار شگرفش درباره منطق رياضي و فلسفه علم، شناخته شده است. وي همچنين  با نگارش كتاب سه جلدي “اصول رياضيات” با همراهي برتراند راسل در بين سالهاي 1910-1913، تاثير عظيمي بررياضيات و منطق قرن بيستم برجاي نهاد. ‌

هابرماس و پارادوکس تساهل

لاسه توماسون*

ترجمه وتلخیص: یعقوب نعمتی وروجنی

اشاره: یورگن هابرماس در یکی از آثار اخیر خود، نسخه رایزنانه ای از تساهل ارائه داده است که در آن قواعد تساهل – ازجمله آستانه تساهل و معیارهای تنظیم کننده رابطه طرف های متساهل و موردتساهل- ماحصل رایزنی مابین شهروندان متاثر از این قواعد می باشد. از نظر وی در این شیوه، آستانه تساهل، عقلانی شده و روابط طرف های متساهل و موردتساهل، برمبنای روابط متقارن رایزنی عمومی قرار می گیرد. لاسی توماسون در این مقاله با الهام از آثار ژاک دریدا استدلال  می کند که هابرماس درنهایت قادر نیست تا شالوده ای منطقی برای تساهل ارائه دهد و مفهوم تساهل  از دیدگاه او با همان اشکالاتی مواجه می شود که وی از آنها گریزان است.

نگاهي كوتاه به زندگي و آثار هانا آرنت

یعقوب نعمتی وروجنی

هانا آرنت(1906-75)، كه در هانوور  آلمان به دنيا آمده بود، تحصيلات خود را در دانشگاه هايدلبورگ اين كشور انجام داد و در سال 1929 رساله اش راجع به مفهوم عشق از نظر آگوستين را به اتمام رساند. پس از روي كار آمدن نازي ها در آلمان، آرنت به فعاليت هاي سياسي روي آورد و از اين رو مجبور به گريز به پاريس شد و تا آخر دهه 1930 در آنجا اقامت گزيد.

ترجمه و تلخیص: یعقوب نعمتی وروجنی

شماري از منتقدان يهودي هانا آرنت، درباره وي واژه اي را به‌كار برده اند كه به روشنفكراني اطلاق مي شود كه اصل و نسب يهودي شان چيزي بيش از يك تصادف زيست شناختي نيست؛ يعني وي را يك “يهودي غير يهودي” ناميده اند. از اين رو در راستاي بررسي ديدگاه آرنت درباب خويشتن يهودي، نه تنها آثار، بلكه بايد نا مه ها و مكاتبات وي نيز مورد بررسي قرار گيرد.

هربرت مارکوزه و انسان تک ساحتی

یعقوب نعمتی وروجنی

هربرت ماركوزه، انديشمند انتقادي آلماني تبار قرن بيستم، در معروف ترين اثر خود با نام “انسان تك ساحتي” مهمترين ويژگي جامعه صنعتي مدرن را  بهره گيري بسيار از تكنولوژي، نگراني و اضطراب مردم، تحرك نيروهاي اجتماعي بر اساس كاركردگرايي و توجه صرف به بهبود روزافزون شرايط ظاهري زندگي افراد مي داند.

ريموند گياس 

ترجمه و تلخيص: يعقوب نعمتي وروجني

اشاره: از نظر ريموند گياس، دانشيار فلسفه دردانشگاه كمبريج، در جوامع معاصر غربي، افراد در وضعيت بغرنجي به سر مي برند ؛چرا كه ليبراليسم در اين جوامع به عنوان تنها شيوه انديشه و عمل حكمفرما شده و در عين حال اين آموزه با تناقضات و كاستي هاي فوق العاده اي دست به گريبان است و همين امر باعث ايجاد ناخشنودي هاي عظيمي از اين ايدئولوژي شده است . وي در مقاله حاضر شماري از اين ناخشنودي ها را بر مي شمارد.

 طراح قالب: رضا امین زاده

Powered By
  BLOGFA.COM